PHƯƠNG PHÁP TÍNH THUẾ ĐỐI ỨNG KIỂU TRUMP.
Không phải là chuẩn mực kinh tế học hay thông lệ quốc tế, kiểu “tính thuế đối ứng” do nhóm của Donald Trump nghĩ ra, mang nặng dấu ấn “thuận theo trực giác giao dịch” (deal-making logic) của ông, chứ không dựa vào quy chuẩn WTO.
Công thức đơn giản hóa:
Thuế “đối ứng” = Thâm hụt thương mại / Xuất khẩu sang Mỹ ~ Một dạng “chênh lệch tỷ lệ” mà Mỹ bị thiệt.
Ví dụ Việt Nam:
• Xuất khẩu sang Mỹ: 136,6 tỷ USD
• Nhập khẩu từ Mỹ: 13,1 tỷ USD
• Thâm hụt thương mại: 123,5 tỷ USD
• Tỷ lệ “thiệt”: 123,5 / 136,6 = ~90%
• Trump ra quyết định áp mức thuế đối ứng 46% (khoảng 1/2 con số 90%).
Tại sao ông ấy chọn 1/2?
• Để tỏ ra “có đi có lại”, nhưng vẫn “chiết khấu” để không bị xem là quá tàn nhẫn hoặc gây sốc thị trường.
• Cũng là để có dư địa mặc cả sau này (gỡ thuế nếu đối phương nhượng bộ thêm).
Vì sao cách tính này bị giới chuyên gia chỉ trích?
1. Không phản ánh cấu trúc thương mại hiện đại:
• Nhiều hàng xuất khẩu từ Việt Nam là sản phẩm gia công có linh kiện từ Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật…
• Xuất siêu cao không đồng nghĩa với “lợi ích ròng cao”.
2. Không xét đến dịch vụ:
• Mỹ thường xuất siêu trong dịch vụ công nghệ, tài chính, nhưng Trump chỉ tính hàng hóa hữu hình.
3. Bỏ qua chuỗi giá trị toàn cầu:
• Mức thâm hụt không nhất thiết phản ánh chính sách thương mại không công bằng.
Áp dụng công thức “thuế đối ứng kiểu Trump” cho Trung Quốc:
Bước 1: Lấy dữ liệu thương mại Mỹ - Trung (số gần nhất từ 2023):
• Xuất khẩu từ Trung Quốc sang Mỹ: ~427 tỷ USD
• Nhập khẩu của Trung Quốc từ Mỹ: ~148 tỷ USD
• Thâm hụt thương mại của Mỹ với Trung Quốc:
→ 427 - 148 = 279 tỷ USD
Bước 2: Áp công thức Trump:
Thâm hụt / Xuất khẩu từ TQ sang Mỹ =
→ 279 / 427 = ~65.3%
=> Theo công thức của Trump:
Thuế đối ứng = ~1/2 của 65.3% = ~32–34%
Bước 3: So sánh với biểu đồ Trump đưa ra:
Trong biểu đồ :
• Trung Quốc có:
• Tariffs Charged to the USA: 67%
• U.S. Reciprocal Tariff: 34%
=> Đúng y công thức trên:
67% (từ công thức thâm hụt) → chia đôi ra 34% để áp ngược lại.
Áp dụng công thức “thuế đối ứng kiểu Trump” cho Đài Loan.
Bước 1: Lấy dữ liệu thương mại Mỹ – Đài Loan (năm 2023):
• Xuất khẩu từ Đài Loan sang Mỹ: ~91,8 tỷ USD
• Nhập khẩu của Đài Loan từ Mỹ: ~43,7 tỷ USD
• → Thâm hụt thương mại của Mỹ với Đài Loan =
91,8 – 43,7 = 48,1 tỷ USD
Bước 2: Áp công thức Trump:
Thuế đối ứng

= (Thâm hụt / Xuất khẩu sang Mỹ) × 100
→ 48,1 / 91,8 = ~52.4%
=> Áp 1/2 theo kiểu Trump:
~26.2% thuế đối ứng
Bước 3: So sánh với biểu đồ Trump công bố:
Trong biểu đồ:
• Mức “Tariff charged to USA” của Đài Loan: ~52%
• Thuế Mỹ áp ngược lại (Reciprocal Tariff): ~26%
=> Trùng khớp gần như tuyệt đối với cách tính kiểu Trump!
Kết luận:
• Đúng: Trump (hoặc nhóm của ông) đã dùng chính công thức “thâm hụt / xuất khẩu”, chia đôi ra để tạo mức thuế áp ngược.
Điều này chứng tỏ:
• Biểu đồ của Trump không dựa trên biểu thuế thực tế hay rào cản phi thuế, mà chỉ đơn giản là tái diễn giải thâm hụt thương mại dưới dạng thuế biểu tượng.
• Điều này nguy hiểm về mặt học thuật, nhưng hiệu quả về mặt tuyên truyền chính trị.
(ST)